Khuyến cáo sử dụng NSAID trong điều trị triệu chứng của các bệnh lý nhiễm trùng thường gặp vào mùa đông

Đăng lúc: 10:32:53 20/01/2026 (GMT+7)

THÔNG TIN THUỐC

Khuyến cáo sử dụng NSAID trong điều trị triệu chứng của các bệnh lý nhiễm trùng thường gặp vào mùa đông

I. Mở đầu:

Vào mùa đông, các bệnh lý nhiễm trùng thường gặp như viêm đường hô hấp trên, cúm, viêm phế quản, viêm họng hoặc nhiễm trùng tiết niệu có xu hướng gia tăng, kéo theo nhu cầu sử dụng thuốc điều trị triệu chứng, đặc biệt là thuốc hạ sốt và giảm đau. Trong thực hành lâm sàng cũng như trong cộng đồng, thuốc kháng viêm không steroid (Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drugs - NSAIDs) thường được lựa chọn sớm nhằm kiểm soát sốt, đau và các triệu chứng viêm.

Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy việc sử dụng NSAIDs như lựa chọn đầu tay trong các bệnh lý nhiễm trùng cấp tính có thể tiềm ẩn những nguy cơ không mong muốn, bao gồm làm che lấp triệu chứng bệnh, trì hoãn chẩn đoán, làm nặng diễn tiến nhiễm trùng hoặc gia tăng nguy cơ biến chứng, đặc biệt ở các đối tượng có bệnh nền, người cao tuổi và người bệnh đang điều trị ung thư.

Bệnh viện Ung bướu tỉnh Thanh Hóa tiếp nhận nhiều người bệnh có tình trạng miễn dịch suy giảm, việc lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng một cách thận trọng, dựa trên bằng chứng và khuyến cáo hiện hành, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo hiệu quả và an toàn điều trị. Bài viết này nhằm cung cấp thông tin cập nhật về khuyến cáo sử dụng NSAIDs trong điều trị các bệnh lý nhiễm trùng thường gặp vào mùa đông, qua đó góp phần nâng cao nhận thức và thực hành sử dụng thuốc hợp lý trong cơ sở khám chữa bệnh cũng như cộng đồng.

II. Nội dung

Trong trường hợp sốt hoặc đau liên quan đến các bệnh lý nhiễm trùng thường gặp vào mùa đông (như đau họng, viêm phế quản, nhiễm trùng tai,...), các thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, ketoprofen có thể che giấu các triệu chứng của những nhiễm khuẩn do liên cầu khuẩn hay phế cầu khuẩn, dẫn đến chậm trễ điều trị các nhiễm trùng kể trên. Do đó, paracetamol là lựa chọn được ưu tiên trong các trường hợp này.

Bệnh lý nhiễm khuẩn do liên cầu khuẩn hoặc phế cầu khuẩn gây ra, dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng: nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, viêm màng não hoặc nhiễm trùng da nghiêm trọng. Dữ liệu đã ghi nhận 12 bệnh nhân tử vong, trong đó bao gồm cả trẻ em và thanh thiếu niên khỏe mạnh. Trong hầu hết các trường hợp, người bệnh đã dùng ibuprofen để điều trị các triệu chứng giống cúm hoặc nhiễm trùng tai mũi họng (viêm amidan, viêm tai giữa), hoặc ketoprofen để giảm đau (bong gân, đau khớp). Cơ quan Quản lý Dược phẩm và Sinh phẩm y tế Pháp (ANSM) thường xuyên ghi nhận được các báo cáo về tình trạng nhiễm khuẩn nghiêm trọng trên các bệnh nhân có sử dụng NSAID trong đợt nhiễm trùng. Cụ thể, từ ngày 01/01/2019 đến ngày 30/06/2023, 162 trường hợp nhiễm trùng nghiêm trọng được báo cáo tại Pháp liên quan đến ibuprofen và 54 trường hợp liên quan đến ketoprofen.

Để giảm thiểu những nguy cơ này, paracetamol được khuyến cáo là lựa chọn đầu tay khi điều trị các triệu chứng sốt hoặc đau trong các bệnh nhiễm trùng thông thường (viêm amidan, viêm mũi họng, viêm xoang, viêm tai giữa, nhiễm trùng răng miệng hoặc da) hoặc các triệu chứng giống cúm hoặc thủy đậu.

Khuyến cáo dành cho bệnh nhân

- Sử dụng paracetamol liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất có thể trong trường hợp cần hạ sốt hoặc giảm đau khi mắc các bệnh nhiễm trùng thông thường (viêm amidan, viêm mũi họng, viêm tai giữa, nhiễm trùng răng miệng hoặc da).

- Tránh sử dụng các thuốc NSAID (ibuprofen, ketoprofen,...) khi có các triệu chứng nhiễm trùng (bao gồm các triệu chứng giống cúm, nhiễm trùng tai mũi họng, thủy đậu): sốt, ho, mệt mỏi, đau nhức.

- Thận trọng sử dụng các thuốc NSAID trong các trường hợp:

+ Có biểu hiên sốt hoặc đau trở nặng hoặc kéo dài: ở người lớn, kéo dài hơn 3 ngày với sốt hoặc 5 ngày nếu bị đau; ở trẻ em, thời gian có thể ngắn hơn với một số trường hợp nhất định.

+ Đang sử dụng các thuốc NSAID để điều trị các bệnh viêm mạn tính (ví dụ: thấp khớp) hoặc lo ngại mắc các bệnh nhiễm trùng vào mùa đông, đặc biệt khi có dấu hiệu sốt.

Khuyến cáo dành cho bác sĩ:

- Điều trị paracetamol đầu tay khi bệnh nhân cần hạ sốt hoặc giảm đau, đặc biệt trong các trường hợp nhiễm trùng, với liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất.

- Tránh kê đơn thuốc NSAID cho bệnh thủy đậu, cúm hoặc nhiễm trùng tai mũi họng chưa được xác nhận bằng các kết quả cận lâm sàng, do nguy cơ làm trầm trọng các bệnh nhiễm khuẩn tiềm ẩn, ngay cả trong quá trình điều trị bằng kháng sinh

- Tư vấn cho bệnh nhân về các dấu hiệu của biến chứng (sốt kéo dài, phát ban, khó thở) và cần tái khám ngay khi xuất hiện một trong các triệu chứng trên. Lưu ý kỹ với người bệnh về tầm quan trọng của tuân thủ liều lượng và thời gian điều trị đã được kê đơn.

Khuyến cáo dành cho dược sĩ:

- Tư vấn cho bệnh nhân dùng paracetamol đầu tiên khi sốt hoặc đau với liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất có thể.

- Khuyến cáo bệnh nhân không tự ý dùng thuốc NSAID khi có các triệu chứng giống cúm, thủy đậu hoặc nhiễm trùng tai mũi họng

- Thông báo cho bệnh nhân về nguy cơ biến chứng bệnh nhiễm khuẩn tiềm ẩn do NSAID có thể che giấu các triệu chứng nhiễm trùng và trì hoãn thời gian điều trị kịp thời.

- Tư vấn bệnh nhân khám bác sĩ ngay khi sốt hoặc đau trở nặng hoặc kéo dài: ở người lớn, kéo dài hơn 3 ngày với sốt hoặc 5 ngày nếu bị đau; ở trẻ em, thời gian có thể ngắn hơn với một số trường hợp nhất định.

III. Kết luận:

Trong các bệnh lý nhiễm trùng thường gặp vào mùa đông, NSAID không nên được sử dụng như lựa chọn điều trị triệu chứng đầu tay do nguy cơ che lấp triệu chứng và làm nặng diễn tiến nhiễm trùng. Paracetamol được khuyến cáo ưu tiên để hạ sốt và giảm đau, sử dụng ở liều thấp nhất có hiệu quả và trong thời gian ngắn nhất, đặc biệt ở người bệnh có nguy cơ cao như người bệnh ung thư.

Tài liệu tham khảo: